13/08/2025
Qaammatip suliffeqarfia: Greenland Anorthosite Mining
Greenland Anorthosite Mining (GAM) Kalaallit Nunaanni aatsitassiornerup iluani ingerlatsisuuvoq nutaaq angisuumik anguni...
Ukioq 2024 naagaluttuarpoq aammalu tamatumap nassatarisaannik pisimasunik pingaarnerpaanik kingumut eqqarsalersittarpaatigut, allanngortitassat aammalu misigisimasat ukiup ingerlanerani.
Isumaqarluinnarpunga ukioq manna tassaasimasoq tunngaviusumik annertuumik unammiller-nartoqarfiusoq uagut namminersorluta inuussutissarsiuteqartuusunut. Ukioq, tassani allanngututit annertuut akuerisariaqarsimallugit, inuiaqatigiittut assigiinngitsorpassuartigut allannguutaasunik nassataqartut akuerisariaqarlugit.
Inuussutissarsiutinik sulialittut paasiuminaassinnaasarpoq politikkerit aaliangigaannut tunngatillugu, tamakku nipiliuutaasarlutik aammalu qanorisilluta allisaanissamut, ineriartortitsinissamut aammalu tassuuna periarfissanut qulalersitsisartunut iliorsinnaanerluta. Unamminartut paasilluarpakka aammalu siunnerfiit, taakkuuppullu inuiaqatigiit qanoq isikkoqarnissaannik, inuussutissarsiornikkut aammalu politikkerinik allannguutaasunik aaliangersimanerit, aalisarnermi aammalu takornariaqarnermut tunngasuni, kisiannili suli annerusumik inuussutissarsiortut ilisimasaannik annertuunik peqataatitsisinnaagaluarnerit pisimanngimmata.
Pissanganassaqaaq malinnaavigissallugu toqqammaviit suut aqqutigissanerigut aammalu manna qularutigineqassanngilaq uagut inuussutissarsiortut ingerlatsinerput naleqqussarumaaripput aammalu isiginiassallugu periarfissat qanorittut siunissami piujumaarnersut qimerluussallugu.
Naleqqussarneq sungiusimavarput aammalu iliuuseqartarluta pisarialinnik, taamaattumillu assigiinn-gitsorpassuartigut ajornakusoorsinnaasarluni annikillisaanissamut, pisariaqarsimanngikkaluanik, imaluunniit imaasisoqarsimasinnaagaluarluni naaperiaanissamut piumassuseq annerusinnaagaluarluni.
Ukiuni tulliuttuni toqqammavissat nutaat malillugit pilertussaavugut, aammalu qanoq ingerlaaseqassanerluta nassaariniartussaavarput.
Upperinninninnut nukittuumik inissisimaneq upperaara iluatsissaqqaartoq, tassami GE-mik kattuffeqaratta. Nukittuumik inissisimavugut aammalu nukittuumik nipeqarluta. Qineqqusaarnissamut tullermut piumasaqaateqarpugut. Tassanimi takutittussaavarput suna akuerinerlugu aammalu suna akuerinagu. Tassalu ataatsimuussuseqarnikkut aammalu qaammarsagaalluarnikkut aammalu piviusut aallaavigalugit eqqarsartumik taasinnginnitsinni tamanna qulakkeerusullugu.
Taamaattumillu GE-mi qineqqusaarfiusussami tulliuttumi inuussutissarsiutitigut tunngasunik suliniutillit isiginiarumaarlugit, tassalu taakkua ilaasortatta soqutigisarilluinnarpaai. Taakkualu oqaasinngorlugit imaattumik qulequtalimmik ujartuiffigiumaarlugit: inuiaqatigiit qanorittut kissaatigaagit?”
Uanga nalunngilara suna piumallugu. Kissaatigigaa inuiaqatigiinnik peqataatsitsineq, inuiaqatigiit nalunngilluinnaraat sumut sapiissuseqassanerluta aammalu pingaarnersiuinerit anguniakkanut tulluuttut piginissaat. Kissaatigaara inuiaqatigiit toqqissisimasut, ilaqutariit meerartalinnut, inuusuttatsinnut aammalu utoqqartatsinnut toqqissisimanartoq. Inuiaqatigiit tamanik pissaqartitsisut tamanut aammalu pisortat inunnik sullissinerat nukittooq aammalu patajaattumik toqqammavilik. Inuiaqatigiit sutigut tamatigut aammalu suleqatigiinnikkut angerlarsimaffeqanngittuuneq millisinnissaannut iliuuseqarneq, eqqugaasimanernut aammalu atugarissaarnikkut nikingavallaarnerup isiginiarneqarsimanissaa.
Kissaatigaara, annilaagagissanngikkipput ikiorsiinissaq aammalu nunarsuarmioqatinik suleqateqarsinnaaneq pisariaqarfiitigut pisinnaanissaa. Tassa takusinnaassagipput ikiorserneqarsinnaalluta/ikiorserneqartariaqarluta sanaartornikkut, aammalu tassuuna allanik pisariaqartitsinerup pisariaarunnissaannut aqqutissiuulluta. Upperisinnaassagipput, taamaasiornikkut annaasaqarunnanngittugut, akerlerluinnaanilli.
Kissaatigaara illuatungeriilluni oqaloqateqarnerit aammalu inuussutissarsiornikkut politikki sinaakkutitigut suleqatigiilluarsinnaanerit ukiuni tulliuttuni piviusunngortinneqarsinnaallutik, taamaasillutik taakkua tamarmik sutigut tamatigut iluaquserumaarluta.
2025 neriuutigalugu pitsaajumaartoq – inuussutissarsiortut nukittuut tassaammata inuiaqatigiit nukittuut…
Ukiortaamik ajunnginnerpaamik illit aammalu ilaquttatit kissaallugit.
Krissie Winberg
Siulittaasoq
